اول و آخر اين جلد غيرموجود و در ميان هم نقص زياديست 21 وق ششم به خط نسخ فهرست اخبار الحكماء واسماء تصائيفهم وهو محمد بن اسحاق ( پاك شده ) يعقوب الوراق دو ورق آخر چيز قابل تذكر ندارد . در نتيجه بررسى مختصرى كه به عمل آمد معلوم شد - اولا - ميان صفحات نوزده و بيست ( بر حسب شماره گزارى كه خودمان نموديم ) افتادگيهائى دارد كه صفحات وميزان آن معلوم نيست ، زيرا از اواخر مقاله چهارم است تا اواسط فن اول از مقاله پنجم - به اين ترتيب كه صفحه 19 بجمله : - ويسلك فى شعره . . . در شرح حال خليع رقى ختم مىشود ، 1 و صفحه 20 بجمله : - على ابن الروندى . . . . شروع شده ودنباله اش اسامى تأليفات صاحب ترجمه - ايست كه هويتش معلوم نيست . ثانيا - اختلافات كوچكى از حيث كلمه يا جمله - با ساير نسخه هاى خطى و چاپى ديده شد كه چون مهم به نظر نرسيد از اشاره به آن خوددارى نموديم . اين بود خلاصهء از مميزات نسخه خطى هند كه ما ترجمه اضافات آن را كه از صفحه 20 تا اواسط صفحه 22 و شرح حال - الواسطى 2 - ديديم مستقلا به نظر خوانندگان محترم ميرسانيم . انتقادات در اوائل انتشار چاپ اول انتقاداتى از طرف دونفر از فضلا رسيد كه متأسفانه آن انتقادات با نام نويسندگان مفقود و موجب نهايت درجه تأثر وتأسف ما گرديد - فقط آنچه از مضامين آن در خاطر مانده يكى مربوط به لهما وبسرا بود كه لهما گوشت و بسرانان بوده وابن نديم اشتباها لهما را نان وبسرا را گوشت دانسته ( رجوع شود به صفحه 240 ) و يكى هم گويا مربوط بمانى و كيش او بود كه على رغم كوششى كه دريافتن آن نموديم نتيجه بدست نيامد ، جزپوزش وسيلهء ديگرى براى معذرتخواهى از نقادان با فضل ندارم . انتقاداتى كه بعد رسيد بشرح زير است . فاضل محترم آقا سيد موسى زنجانى از قم انتقاداتى به اين خلاصه نوشته بودند : 1 - در مقدمه ترجمه فهرست ابن نديم تاريخ ولادت ابن نديم را بنقل از كتاب هدية - الاحباب تأليف مرحوم حاج شيخ عباس قمى در سال 297 هجرى كه ذكر شده و مطابق آنچه در آن ترجمه نوشته شده و بنده هم قبلا تتبع كرده ام و قبل از مرحوم محدث قمى اين تاريخ

--> 1 - ر . ك . 284 اين كتاب و ص 242 چاپ مصر 2 - ر . ك . 320 اين كتاب .